Lộ trình Gắn kết Xã hội đang hình thành

Lộ trình Gắn kết Xã hội đang hình thành

Do SydWest, SSI và SCOA công bố để tham vấn. Bản dự thảo tham vấn này phát triển năm ưu tiên đang hình thành được xác định qua Hội nghị Thượng đỉnh và Báo cáo Hội nghị, và đề xuất một hành động cho mỗi ưu tiên. Cả các ưu tiên lẫn các hành động đều chưa được trình bày như đã được Hội nghị hoàn toàn tán thành hay phê chuẩn. Chúng hiện được đưa trở lại để xem xét và sửa đổi thêm. Bản này cố ý chưa phải là bản cuối cùng: mọi yếu tố của khuôn khổ này đều có thể được sửa đổi thông qua cuộc tham vấn này.

Hội nghị Thượng đỉnh Quốc gia Think Social Cohesion (Nghĩ về Gắn kết Xã hội) cho thấy nước Úc không thiếu ý tưởng. Điều còn thiếu là một khuôn khổ hành động được chia sẻ đủ rộng và có trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Ngày 28 tháng 7 năm 2026, 160 nhà lãnh đạo được mời đã dành trọn một ngày tại Parramatta để xem xét những điều kiện củng cố hoặc làm suy yếu sự gắn kết xã hội. Dù các cuộc thảo luận không đi đến đồng thuận về mọi vấn đề, năm ưu tiên rõ ràng đã liên tục nổi lên qua các bài phát biểu chính, các phiên tọa đàm và ý kiến đóng góp của người tham dự. Các ưu tiên này tạo nền tảng chung cho hành động, đồng thời thừa nhận rằng vẫn còn những khác biệt quan điểm quan trọng cần được xem xét thêm. Năm ưu tiên đó được trình bày dưới đây như một khuôn khổ đang hình thành, mỗi ưu tiên kèm theo một hành động đề xuất và những câu hỏi mà chúng tôi hiện đang đề nghị quý vị kiểm nghiệm.

Mỗi hành động đề xuất đều có ghi chú về nguồn gốc: một phát hiện của hội nghị, một đề xuất do các đối tác đồng triệu tập phát triển kể từ đó, hoặc cả hai. Báo cáo Hội nghị là bản ghi chép của ngày hôm đó; Lộ trình này nêu cách chúng tôi đề xuất thúc đẩy các hành động. Mỗi hành động sẽ được triển khai như một mảng công việc, và các tổ chức sẽ được mời tham gia đóng góp.

Điểm khởi đầu của Lộ trình này

Kể từ hội nghị, các đối tác đồng triệu tập đã đề xuất rằng chủ quyền của các Dân tộc Bản địa (First Nations) và việc nói lên sự thật cần nằm trong nền tảng khái niệm của Lộ trình này, chứ không phải chỉ là một trong những tiếng nói được bổ sung qua tham vấn. Chính hội nghị cũng ghi nhận rằng tri thức và vai trò lãnh đạo của các Dân tộc Bản địa cần được quan tâm nhiều hơn rất nhiều so với những gì đã nhận được trong ngày hôm đó. Đề xuất này được nêu ở đây để kiểm nghiệm.

Bất kỳ khuôn khổ gắn kết xã hội nào của Úc cũng phải bắt đầu bằng việc công nhận người Thổ dân và người Dân đảo Eo biển Torres là những Dân tộc Đầu tiên của lục địa này, cùng với một sự nhìn nhận trung thực về quá trình thực dân hóa, việc tước đoạt đất đai và chủ quyền vẫn tiếp tục của các Dân tộc Bản địa. Cảm giác thuộc về không thể được xây dựng trên sự lãng quên lịch sử. Nói lên sự thật, quyền tự quyết và mối quan hệ tôn trọng giữa các Dân tộc Bản địa và tất cả những người sau này đã đến lập nghiệp ở đây là nền tảng cho một tương lai quốc gia chung.

Đề xuất này sẽ được phát triển thêm thông qua việc trao đổi và hợp tác trên tinh thần tôn trọng với các nhà lãnh đạo và tổ chức của các Dân tộc Bản địa trước khi Lộ trình được hoàn thiện. Việc thiết lập một quan hệ đối tác quản trị có ý nghĩa đòi hỏi thời gian, lòng tin và sự hợp tác thực sự, và không thể đạt được qua một quá trình tham vấn ngắn. Lộ trình sẽ xác định việc phát triển quan hệ đối tác này là một ưu tiên cần thực hiện sớm.

Nguồn: đề xuất do các đối tác đồng triệu tập phát triển kể từ hội nghị.

1 Quyền và trách nhiệm

Hệ thống phải bảo đảm điều gì?

Gắn kết xã hội không thể chỉ dựa vào thiện chí, khát vọng hay những tuyên bố chung chung về giá trị. Trong suốt các cuộc thảo luận, người tham dự liên tục nhấn mạnh tầm quan trọng của quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm giải trình của các thể chế. Điều này bao gồm lời kêu gọi về các biện pháp bảo vệ pháp lý và dựa trên quyền mạnh mẽ hơn, và về việc người sử dụng lao động phải có nghĩa vụ chủ động ngăn ngừa phân biệt chủng tộc, thay vì chỉ hành động sau khi tổn hại đã xảy ra. Đề xuất đang hình thành là mỗi cam kết đều phải nêu tên một bên chịu trách nhiệm, thay vì để nghĩa vụ đè lên những người phải gánh chịu tổn hại.

Hội nghị không cho rằng chỉ riêng luật pháp tạo ra sự gắn kết. Một ý kiến đóng góp đã công khai phản bác cách ứng phó thiên về lập pháp. Hướng đi không phải là luật thay cho các mối quan hệ, mà là một nền tảng quyền vững chắc hơn, đi kèm với các điều kiện xã hội và thể chế giúp các quyền đó thực sự đi vào đời sống.

Thiết lập một khuôn khổ về quyền và trách nhiệm thể chế cho gắn kết xã hội. Nêu tên bên chịu trách nhiệm cho mỗi nghĩa vụ, và xem xét cơ sở cho một nghĩa vụ chủ động ngăn ngừa phân biệt chủng tộc đối với người sử dụng lao động và các thể chế khác. Hình thức của bất kỳ công cụ về quyền rộng hơn nào vẫn còn để ngỏ. Bất kỳ ứng phó lập pháp nào cũng cần được phát triển song song với các cách tiếp cận dựa trên quan hệ và dựa trên địa bàn mà hội nghị đã xác định, chứ không phải để thay thế chúng.

Nguồn: phát hiện của hội nghị (Báo cáo Hội nghị, mục 3.1 và 6.1). Hội nghị kêu gọi một hình thức công cụ pháp lý hoặc dựa trên quyền nào đó nhưng chưa xác định hình thức của nó.

• Điều này có phản ánh đúng nội dung thảo luận không? Một công cụ về quyền nên có hình thức như thế nào, và nghĩa vụ chủ động nên áp dụng ở đâu?

2 Đến được với mọi người

Chúng ta còn chưa đến được với những ai?

Các sáng kiến gắn kết xã hội thường chỉ đến được với những người vốn đã sẵn sàng và có khả năng tham gia. Một câu hỏi khó hơn, được nêu lên một cách độc lập trong bốn phiên họp, là làm thế nào để kết nối với những người vẫn nằm ngoài tầm với của các thể chế và chương trình hiện có: những người đã không còn tham gia, những người mà các cách làm hiện có không có tác dụng với họ, và những người chưa bao giờ thực sự được ai tìm đến. Hội nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt các trải nghiệm này, thừa nhận rằng chúng phản ánh những rào cản tham gia khác nhau và đòi hỏi những cách ứng phó khác nhau. Điều quan trọng là việc không tham gia không nên bị nhầm lẫn với việc không sẵn lòng tham gia.

Chính những nơi chốn, dịch vụ và tổ chức ngay tại địa phương mới là con đường để đến được với người dân. Chính quyền địa phương, các tổ chức khu dân cư, thư viện, trường học, nơi làm việc, truyền thông địa phương, các không gian sinh hoạt chung và các cơ chế dựa trên địa bàn như tài trợ nhỏ là nơi người dân gặp gỡ các thể chế và gặp gỡ nhau. Với những người đang gây dựng cuộc sống ở Úc, hạ tầng định cư là cầu nối đến cộng đồng, dịch vụ và các thể chế. Muốn đến được với người dân, các thể chế phải thay đổi nơi họ tiếp xúc với người dân, cách họ tiếp xúc, và tiếp xúc qua những ai.

Đầu tư vào hạ tầng địa phương để đến được với người dân. Tăng cường chính quyền địa phương, các tổ chức khu dân cư, thư viện, trường học, nơi làm việc và các không gian sinh hoạt chung, đồng thời yêu cầu các thể chế xem xét và củng cố nơi họ tiếp xúc với người dân, cách họ tiếp xúc, và tiếp xúc qua những ai, với sự chú ý đặc biệt đến những người mà các mạng lưới hiện có chưa đến được.

Nguồn: phát hiện của hội nghị (Báo cáo Hội nghị, mục 3.2 và 6.2).

• Ai đang bị bỏ sót trong cộng đồng hay lĩnh vực của quý vị, và làm thế nào để đến được với họ?
• Lộ trình nên ưu tiên đầu tư vào hạ tầng địa phương nào?

3 Tham gia

Người dân đóng góp như thế nào?

Công nhận kỹ năng, văn bằng và chứng chỉ nghề nghiệp từ nước ngoài là đề xuất có bằng chứng mạnh nhất của hội nghị, được nêu lên trong năm phiên họp mà không có ý kiến phản đối nào được ghi nhận. Khi năng lực không thể chuyển thành cơ hội, hậu quả ảnh hưởng đến an ninh kinh tế, sự độc lập, sự tự tin và khả năng tham gia đầy đủ vào đời sống Úc. Hội nghị hướng đến những con đường phát triển thay vì các dịch vụ: những hệ thống được thiết kế xoay quanh sự tiến bộ, quyền tự chủ và khả năng đóng góp của người dân, kể cả thông qua việc làm và khởi nghiệp.

Sự tham gia không chỉ giới hạn ở tham gia kinh tế. Nó còn bao gồm vai trò lãnh đạo trong cộng đồng và đời sống công dân, cùng những cơ hội thực sự để định hình các thể chế và quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Hội nghị cũng thừa nhận một khoảng trống quan trọng trong các cuộc thảo luận: các điều kiện vật chất định hình gắn kết xã hội, bao gồm nhà ở, tiền lương, việc làm bấp bênh và áp lực chi phí sinh hoạt, nhận được sự quan tâm tương đối hạn chế. Những vấn đề này sẽ cần được xem xét có chủ đích hơn khi Lộ trình được phát triển.

Phát huy kỹ năng và dỡ bỏ các rào cản tham gia. Bắt đầu bằng việc công nhận kỹ năng, văn bằng và chứng chỉ nghề nghiệp từ nước ngoài, mở ra những con đường dẫn đến vai trò lãnh đạo trong đời sống công dân và cộng đồng cũng như việc làm, và xem xét các điều kiện vật chất đang hạn chế sự tham gia.

Nguồn: phát hiện của hội nghị (Báo cáo Hội nghị, mục 3.3 và 6.3).

• Điều gì sẽ giúp chuyển năng lực hiện có thành sự tham gia nhanh nhất?
• Các điều kiện vật chất và kinh tế nên được đưa vào khuôn khổ này như thế nào?

4 Trách nhiệm giải trình

Ai chịu trách nhiệm về kết quả?

Trong năm phiên họp, người tham dự bày tỏ lo ngại rằng có quá nhiều trường hợp tham vấn không chuyển thành hành động có ý nghĩa. Người dân đóng góp thời gian, trải nghiệm và chuyên môn của mình, nhưng hiếm khi thấy được đóng góp của họ ảnh hưởng đến quyết định hay dẫn đến thay đổi như thế nào. Hội nghị nhấn mạnh sự cần thiết phải vượt ra ngoài tham vấn có ý nghĩa để hướng tới trách nhiệm giải trình thực sự: ai chịu trách nhiệm hành động dựa trên những gì đã lắng nghe, và những người đã đóng góp có thể thấy được kết quả bằng cách nào? Như một người tham dự nhận xét, việc lắng nghe chưa hoàn tất chừng nào người dân chưa thấy được điều gì đã thay đổi vì họ đã lên tiếng.

Phiên bế mạc đã thể hiện nguyên tắc này một cách cụ thể nhất. Người tham dự đề xuất rằng mỗi cam kết trong Lộ trình cần có một cơ chế trách nhiệm giải trình:

• một người lãnh đạo chịu trách nhiệm được nêu tên
• một đối tác có trải nghiệm trực tiếp về vấn đề liên quan
• các nguồn lực cần thiết
• một mức khởi điểm làm chuẩn so sánh
• một thước đo sau sáu tháng
• một phương thức minh bạch để báo cáo tiến độ.

Đề xuất là cơ chế này được áp dụng cho mọi cam kết trong Lộ trình cuối cùng. Một cam kết không có người chịu trách nhiệm, nguồn lực và thước đo chỉ là một ý định, không phải một lộ trình.

Áp dụng cơ chế trách nhiệm giải trình cho mọi cam kết trong Lộ trình. Mỗi cam kết có một người lãnh đạo chịu trách nhiệm được nêu tên, một đối tác có trải nghiệm trực tiếp về vấn đề liên quan, các nguồn lực cần thiết, một mức khởi điểm làm chuẩn so sánh, một thước đo tiến độ và một phương thức báo cáo minh bạch, và người tham gia được cho biết điều gì đã thay đổi nhờ đóng góp của họ.

Nguồn: phát hiện của hội nghị từ phiên bế mạc (Báo cáo Hội nghị, mục 3.4 và 6.4). Nghĩa vụ chủ động ngăn ngừa phân biệt chủng tộc được xếp dưới mục Quyền và trách nhiệm, theo đúng vị trí hội nghị đã đặt.

• Đây có phải là mô hình trách nhiệm giải trình đúng đắn không, và điều gì sẽ làm cho nó có thể thực thi được thay vì chỉ là mong muốn?

5 Câu chuyện chung

Câu chuyện nào làm cho tất cả những điều này trở nên khả thi?

Nước Úc cần một câu chuyện quốc gia có thể bao hàm cả việc nói lên sự thật, đa văn hóa, cảm giác thuộc về chung và những bất đồng chính đáng. Cách chúng ta nói về sự đa dạng định hình nhận thức công chúng, chính sách và cảm giác thuộc về, và vai trò lãnh đạo chính trị và thể chế giúp xác định ranh giới cho những gì được coi là chính đáng trong tranh luận công khai.

Hội nghị đã đi xa hơn lời kêu gọi về những câu chuyện hay hơn. Hội nghị đã chỉ ra những đặc điểm cấu trúc của môi trường thông tin, bao gồm các thuật toán được thiết kế để ưu tiên nội dung gây phẫn nộ, các động cơ thương mại và thiết kế nền tảng có thể đẩy các cộng đồng chống lại nhau, và nêu lên nghĩa vụ chăm sóc trong môi trường số như một giải pháp mang tính cơ cấu khả dĩ. Hội nghị cũng đưa ra một đề xuất có thể áp dụng ngay: một quy tắc kể chuyện có đạo đức, dựa trên sự đồng ý có hiểu biết và liên tục, an toàn văn hóa, đồng tác giả, sự ghi nhận công bằng và quyền xem lại hoặc rút lại, mà các tổ chức có thể bắt đầu áp dụng mà không cần chờ luật pháp hay kinh phí.

Xây dựng và thúc đẩy một khuôn khổ kể chuyện có đạo đức, cùng một giải pháp mang tính cơ cấu đối với môi trường thông tin. Xây dựng khuôn khổ dựa trên sự đồng ý có hiểu biết và liên tục, an toàn văn hóa, đồng tác giả, sự ghi nhận công bằng và quyền xem lại hoặc rút lại. Song song với đó, xây dựng một giải pháp mang tính cơ cấu bao gồm động cơ của các nền tảng, sự khuếch đại bằng thuật toán và trách nhiệm của truyền thông, cùng với một câu chuyện chung đã được kiểm nghiệm về sự thuộc về và đóng góp.

Nguồn: phát hiện của hội nghị (Báo cáo Hội nghị, mục 3.5 và 6.5).

• Lộ trình có nên theo đuổi các giải pháp mang tính cơ cấu đối với môi trường thông tin không, và nếu có thì đó là những giải pháp nào?
• Tổ chức của quý vị có ủng hộ hoặc áp dụng một quy tắc kể chuyện có đạo đức dựa trên các nguyên tắc này không?
• Lộ trình nên bảo vệ sự an toàn và phẩm giá như thế nào trong khi vẫn giữ không gian cho những bất đồng chính đáng và những cuộc đối thoại khó khăn?

Hai đề xuất cần song hành với nhau

Trong suốt Hội nghị, hai nguyên tắc quan trọng và liên quan chặt chẽ đã nổi lên, cho thấy một thế giằng co cần được xử lý cẩn trọng. Gắn kết xã hội thuộc về mọi người dân Úc: đó là trách nhiệm của toàn xã hội và không được trình bày như thể đó là điều mà các cộng đồng di dân và đa văn hóa phải chịu trách nhiệm tạo ra. Đồng thời, đa văn hóa là một thế mạnh quốc gia mang tính định hình, cần được gắn sâu hơn vào các hệ thống, thể chế và đời sống công cộng của Úc. Công việc phía trước là giữ vững cả hai: công nhận và tăng cường tính đa văn hóa của Úc, đồng thời nói rõ rằng trách nhiệm về gắn kết không thể chỉ đặt lên các cộng đồng đa văn hóa.

Mở rộng cuộc tham vấn này

Hội nghị đã cung cấp một nền tảng quan trọng cho thảo luận, đồng thời thừa nhận rằng một ngày không thể bao quát toàn bộ các quan điểm và trải nghiệm định hình gắn kết xã hội ở Úc. Một số lĩnh vực chỉ nhận được sự quan tâm hạn chế hoặc chưa được đại diện đầy đủ, bao gồm tri thức và vai trò lãnh đạo của các Dân tộc Bản địa, người khuyết tật, người trẻ, các cộng đồng ở vùng ngoài đô thị lớn và nông thôn, các cộng đồng tôn giáo nhỏ hơn, các điều kiện vật chất và kinh tế, và các cách tiếp cận về bằng chứng và đo lường.

Quá trình tham vấn tìm cách giải quyết những khoảng trống này thông qua các đóng góp bằng văn bản có mục tiêu và việc trao đổi, làm việc với những người và tổ chức mà quan điểm của họ chưa được đại diện đầy đủ, bao gồm việc trao đổi riêng với các nhà lãnh đạo và tổ chức của các Dân tộc Bản địa. Chúng tôi đặc biệt khuyến khích các nhóm này đóng góp để bảo đảm Lộ trình cuối cùng phản ánh phạm vi rộng hơn các trải nghiệm, ưu tiên và chuyên môn, và được củng cố bởi những tiếng nói chưa được lắng nghe đầy đủ trong ngày hôm đó.

Tham vấn mở đầu bằng một phiên trực tiếp tại hội nghị FECCA ngày 16 tháng 10 năm 2026, tại đó năm ưu tiên và các hành động đề xuất được đưa ra trước hội trường dưới dạng năm mảng công việc và được kiểm nghiệm qua thảo luận và khảo sát tham vấn. Các phản hồi đưa ra tại hội trường được tính là ý kiến đóng góp chính thức. Khảo sát sau đó được gửi đến những người tham dự Hội nghị và mạng lưới của các đối tác đồng triệu tập vào ngày 19 tháng 10 năm 2026 và kết thúc ngày 6 tháng 11 năm 2026. Có thể gửi phản hồi qua khảo sát tham vấn tại thinksocialcohesion.com.au, nơi đặt ra các câu hỏi nêu trên. Một nhóm công tác gồm ba đối tác đồng triệu tập và bên thiết kế ý tưởng và phương pháp của Hội nghị (Summit Architect) sẽ xem xét mọi phản hồi. Mọi ý kiến có nội dung thực chất sẽ được ghi vào sổ ghi nhận phản hồi và được ghi lại kết quả xử lý: được chấp nhận, được sửa đổi, hoặc không được chấp nhận, kèm lý do.

Mọi người gửi phản hồi có cung cấp địa chỉ email sẽ nhận được báo cáo "chúng tôi đã nghe gì, điều gì đã thay đổi", cho thấy ý kiến tham vấn đã định hình Lộ trình cuối cùng như thế nào, và Lộ trình cuối cùng sẽ được gửi đến Ủy ban Hoàng gia về Nạn bài Do Thái và Gắn kết Xã hội (Royal Commission on Antisemitism and Social Cohesion) và chính phủ. Hội nghị ban đầu đề xuất một đợt rà soát trách nhiệm giải trình sau sáu tháng, dự kiến vào ngày 28 tháng 1 năm 2027. Tuy nhiên, do Lộ trình được hoàn thiện muộn hơn dự kiến, một đợt rà soát vào thời điểm đó sẽ không đủ thời gian để các cam kết được thực hiện và tiến độ được đánh giá một cách có ý nghĩa. Do đó, đợt rà soát sẽ diễn ra sáu tháng sau khi Lộ trình cuối cùng được công bố, với tiến độ thực hiện các cam kết được đánh giá và báo cáo công khai thông qua khuôn khổ trách nhiệm giải trình của Lộ trình. Đây sẽ là một thước đo quan trọng cho thấy các cam kết đã đưa ra có đang chuyển thành hành động có ý nghĩa và kết quả cụ thể hay không.